Categoriearchief: mexico

Op 6 januari 1862 landde een Europese expeditiemacht bij Vera Cruz in een poging om de Mexicaanse regering te dwingen haar schulden te betalen. Het was het begin van een ongelukkig avontuur dat bekend is geworden als de “Franse interventie”: een poging van Napoleon III om de economie van Centraal Amerika onder controle te krijgen. Daartoe moest in Mexico een stabiele regering naar Europees voorbeeld gevestigd worden. Hoofd van die nieuwe staat werd Ferdinand Maximiliaan van Habsburg, broer van de Oostenrijkse keizer Frans Jozef I, die als keizer Maximiliano I kortstondig heerste over dit fatale “Tweede Mexicaanse Keizerrijk”.

Mexico – de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 – 1867 (5/1)

5 – LES ARCHIDUPES

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867Ferdinand Maximiliaan van Habsburg, Aartshertog van Oostenrijk, en Marie Charlotte Amélie van Saksen-Coburg-Gotha, Prinses van België, trouwden op 27 Juli 1857. Van Charlotte’s kant was het liefde op het eerste gezicht, maar bij Maximiliaan leek het er meer op dat het om de centen ging. Charlotte’s bruidsschat van 500.000 frank en haar persoonlijk vermogen van 2.000.000 was geen kattenpis, zelfs niet voor een Habsburgse prins. Charlotte’s broer Leo, de latere koning Leopold II, schreef in zijn dagboek (25 december 1856): “Zonder twijfel is de Aartshertog grootmoedig en genereus genoeg, maar zelden heb ik zo een hebzucht, noch zo een verlangen naar rijkdom ontmoet.” En hij besloot: “Als Belg ben ik content dat mijn zuster de aartshertog trouwt, maar als broer had ik mij beter gewenst.”
Charlotte’s vader, koning Leopold I, onderhandelde met de Oostenrijkers over een passende positie voor zijn dochter. Max, die reeds de positie van vice-admiraal van de Oostenrijkse marine bekleedde, werd nu benoemd tot onderkoning van het koninkrijk van Lombardije-Veneto, een staat die was samengesteld uit de Italiaanse gebieden die Oostenrijk annexeerde na de val van Napoleon I in 1815.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867
Maximiliaan was van plan de soeverein uit te hangen in zijn onwillige en problematische provincie, die op het punt stond om in opstand te komen tegen de Oostenrijkse heersers. Zijn broer, keizer Frans-Jozef, had echter alleen een ondergeschikte, representatieve rol voor hem in gedachten. Beslissingen werden genomen in Wenen: de onderkoning werd niet eens geraadpleegd.

 

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

In 1858, toen de roep om onafhankelijkheid met de dag sterker werd, trad Napoleon III in een bondgenootschap met de kampioen van de Italiaanse vereniging, koning Victor Emmanuel van Piedmont-Sardinië. Zelfs toen werd Frans-Jozef, die ervan overtuigd was dat een paar strenge woorden en een ferme klap met de zweep genoeg waren om de zaak onder de duim te houden, niet wakker. Ondertussen hadden de aartshertogen meer succes met de wortel. Max ging zelfs zo ver om welwillend te luisteren naar een plan van autonomie dat hemzelf staatshoofd zou maken. In een brief aan zijn moeder bekritiseerde hij de politiek van zijn broer: “De regering heeft slecht gehandeld, met het fraaie resultaat dat we bereikt hebben dat iedereen nu deel uitmaakt van de oppositie”. De woedende “regering” riep de onderkoning onmiddelijk terug.

De Piedmontese minister Cavour: “De Aartshertog was onze grootste vijand in Lombardije, omdat (…) hij op het punt stond te slagen, en de Milanezen te verleiden. Nooit werd een provincie zo goed bestuurd en zijn liberale ideeën hebben ons veel partizanen gekost. Goddank is de brave regering van Wenen tussenbeide gekomen en heeft, zoals gewoonlijk, niet nagelaten een stommiteit te begaan. (…) Lombardije kan ons niet meer ontgaan!”

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

In juni 1859 werden de Oostenrijkers afgeslacht door de verenigde legers van Frankrijk en Piedmonte in de slagen van Magenta en Solferino. De Italiaanse provincies gingen verloren.
 

©2010, Marcel Wick

vorige pagina

volgende pagina

INHOUDSOPGAVE

 

Mexico – de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 – 1867 (4)

4 – EEN KEIZERRIJK IN DE MAAK

Met niets anders in handen dan de hoofdstad presenteert Dubois de Saligny de plannen voor een nieuwe regering. De Fransen benoemen 35 personen die een junta moeten vormen. Deze junta moet vervolgens een regentschap van drie benoemen, aan wie de uitvoerende macht wordt gegeven. Ze bestaat uit:
Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867
generaal Juan Almonte, Mgr. Labastida y Dávalos, de aartsbisschop van Mexico, en generaal José Mariano Salas, de man die plechtig de sleutels van de stad aan Forey heeft aangeboden.

Daarnaast moet de junta 215 personen benoemen met wie zij een “Vergadering van Notabelen” zal vormen. Deze Vergadering (“intelligente mannen, gewoon aan het politieke leven en openbare zaken”, volgens De Saligny, hoewel de roddel wil dat de Fransen voor toonbare kleding van enkele van deze notabelen betalen), wordt verondersteld de wil van het volk te vertegenwoordigen, en moet beslissen over de toekomstige regeringsvorm. Ze vangt haar werk aan op 11 juli en verklaart nog diezelfde dag, met algemene stemmen, dat de Mexicaanse natie als regeringsvorm heeft aangenomen een erfelijke monarchie met een katholieke prins, en dat de kroon aangeboden zou moeten worden aan Zijne Hoogheid Maximiliaan van Habsburg.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Een deputatie aangevoerd door Gutierrez de Estrada, voormalig ambassadeur aan het Pauselijke Hof te Rome, reist af naar het kasteel van Miramar bij Triëste en biedt op 3 oktober 1863 de kroon aan aan haar illustere bewoner, Aartshertog Ferdinand Maximiliaan van Oostenrijk.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867Die hij prompt weigert: “Ik moet het feit onderkennen -en hierin ben ik het eens met de keizer der Fransen- dat de monarchie niet gevestigd kan worden (…) op een vaste en wettige basis, behalve wanneer de hele natie de wensen van de hoofdstad zal bevestigen. Mijn aanvaarden van de troon moet daarom afhangen van het resultaat van de stemming van het gehele land.”

 

 

 

 

Forey en Dubois de Saligny hebben zich in hun enthousiasme laten meeslepen. In zijn instructies aan Forey schreef Napoleon: “…omarm de ruzie van geen van de partijen, maar verklaar dat alles voorlopig is tot Mexico haar wensen kenbaar gemaakt heeft” En: “Het te bereiken doel is niet om een regeringsvorm op te leggen die hen tegen zal staan, maar om hen te helpen om, conform hun wensen, een regering te vestigen die enige kans zal hebben op stabiliteit”. Misschien was Napoleon in het geheel niet van plan om de Mexicanen serieus een stem in het kapittel te geven, maar het was hoe dan ook zeker niet de bedoeling dat zijn vertegenwoordigers dat wereldkundig zouden maken. En dat is precies wat de twee sukkels hebben gedaan: in Vera Cruz werd zelfs een koninklijk saluut van 101 kanonschoten afgevuurd.

De keizer kan er niet om lachen. Forey wordt teruggeroepen, hoewel bevorderd tot maarschalk om de afgang van deze loyale maar incompetente dienaar te verzachten. Dubois de Saligny die, behalve deze blunder, de kredietwaardigheid van Frankrijk heeft gebruikt voor een paar zeer dubieuze transacties, vliegt zonder pardon de laan uit. En nu gaan de teugels van de macht over in de steviger en kundiger handen van generaal François Achille Bazaine.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Minister van buitenlandse zaken Drouyn de Lhuys schrijft de nieuwe opperbevelhebber: “…we kunnen de stem van de Vergadering alleen zien als een eerste indicatie van de voorkeuren van het land. (…) de Vergadering beveelt haar medeburgers het instellen van monarchale instituties aan, en draagt een prins voor ter stemming. Het is nu de taak van de voorlopige regering om deze stemmen te verzamelen.” Dat is allemaal leuk en aardig, maar hoe verzamel je de stemmen van een bevolking wanneer het hele land in rep en roer is tegen de Fransen? Terwijl Forey duimen zat te draaien hebben de Juaristas zich gehergroepeerd. Hun troepen beheersen het land, en groepen struikrovers, vriendelijk “guerillas” genoemd, maken de wegen onveilig, zelfs tot aan de poorten van de hoofdstad.

En dan heeft Bazaine nog een ander probleem: de kerk. Nadat de Liberalen de wetten hadden uitgevaardigd die de kerk van haar bezittingen hebben beroofd, zijn er rechtszaken begonnen over promesses die gegeven werden voor de aankoop van die bezittingen, die nu eindeloos worden vertraagd door de kerk. Het is zelfs zo dat door haar toedoen de gerechtshoven aarzelen om uitspraak te doen in deze zaken. Nu de Fransen een regering hebben ingesteld waarvan een van de voornaamste leden de aartsbisschop zelf is, is de kerk ervan overtuigd dat de onteigeningen nietig zullen worden verklaard en dat haar vroegere invloed in staatszaken weer zal worden hersteld. De Fransen hebben echter heel andere plannen. Bazaine instrueert de regenten om de wetten niet te herroepen en gelast de rechters om haast te maken met de zaken. Labastida, furieus, verklaart Bazaine’s orders onwettig, waarop de prelaat prompt van zijn taken wordt ontheven en vriendelijk wordt verzocht om verder zijn mond te houden.

Na deze zaak te hebben afgehandeld met de hem typerende doortastendheid trekt de generaal ten strijde en verslaat binnen zes weken de Liberale generaals Doblado, Negrete, Comonfort en Uraga. De Fransen hebben nu het grootste deel van het land in handen. Juárez is gedwongen om te vluchten naar Monterey, dicht bij de grens met de V.S. En nu kan Bazaine de kwestie van de verkiezingen regelen. Hier ondervindt hij weinig moeilijkheden: de veroverde steden aanvaarden de aartshertog net zo gemakkelijk als ze al veertig jaar lang de presidentiële kandidaat van iedere overwinnaar hebben aanvaard.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

En dus kunnen Estrada en zijn Commissie terug naar Miramar, om op 10 april 1864 opnieuw de kroon aan Maximiliaan aan te bieden, die zich van nu af mag laten aanspreken als Zijne Keizerlijke Majesteit Maximiliaan I, Keizer van Mexico. Maar voordat we hem en zijn Charlotte naar hun nieuwe thuis laten varen, moeten we een paar woorden wijden aan deze tragische slachtoffers van ambitie, hebzucht en dwaasheid.

©2010, Marcel Wick

vorige pagina

volgende pagina

INHOUDSOPGAVE

 

Mexico – de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 – 1867 (3)

3 – OORLOG

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Bij Puebla de los Angeles wordt de Fransen de weg versperd door generaal Ignacio Zaragoza met 4000 manschappen. Lorencez, zijn riddermanshoofd zo vol met de heldendaden van Hernán Cortés (zoals zijn officieren later vertellen) dat er nauwelijks plaats over is voor een paar goed functionerende hersencellen, zet de aanval in op het sterkste punt van de verdediging van de stad: het fort van Guadalupe. Terwijl de troepen het bevel krijgen aan te vallen, blijkt dat de veldbatterij niet dicht genoeg bij de muren kan komen om enige schade van betekenis aan te richten. Drie keer chargeren de zouaven, de laatste keer in het geheel zonder artilleriesteun, omdat de munitie op is. Dan doet de Mexicaanse cavalerie een tegenaanval. De Fransen krijgen een verschrikkelijk pak slaag en moeten terugtrekken op Orizaba. Tot zover de “onvergelijkelijke superioriteit van het Franse ras”.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Kort na zijn overwinning bezwijkt Zaragoza aan tyfus, en krijgt een staatsbegrafenis in Mexico-stad.

 

 

 

 

 

Het Franse leger bevind zich nu in een benarde positie. De verbindingslijnen zijn verbroken door Liberale guerillas, bruggen zijn vernield, bevoorradingskonvooien worden aangevallen en verbrand, en de garnizoenen die langs de weg zijn geplaatst smelten weg onder de druk van vijandige aanvallen en ziektes. Het regenseizoen staat voor de deur wanneer eindelijk wat versterkingen arriveren onder generaal Félix Douai en de verbindingen kunnen worden hersteld.

Eindelijk begint in Parijs het besef door te sijpelen dat dit geen militaire parade van Vera Cruz naar Mexico-stad onder de toejuichingen van het dankbare Mexicaanse volk gaat zijn. Er zal iets substantieels moeten gebeuren, en snel ook, wil de expeditie niet uitlopen op een complete ramp. Nu neemt Napoleon maatregelen die zoden aan de dijk zetten: hij stuurt een uitstekend uitgerust leger van 30.000 man onder het bevel van generaal Forey. Lorencez wordt teruggeroepen.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Elie Frédéric Forey is geen groot strateeg. Hij dankt zijn commando niet aan zijn kwaliteiten als generaal, maar aan zijn trouw aan zijn baas. Hij begint zijn officiële taken in oktober 1862, en op 18 februari 1863, na vier maanden te hebben verprutst ten koste van een enorm verlies aan geld en prestige, verschijnt hij voor Puebla. Forey’s getreuzel heeft de Mexicaanse regering de tijd gegeven om de verdedigingswerken uit te breiden. De stad is flink versterkt; dit keer gaat het menens zijn.

Loopgraven worden gebouwd; batterijen in positie gebracht; het beleg wordt geslagen. De gevechten zijn hevig en wreed. Huizen zijn veranderd in forten, en moeten één voor één genomen worden. De worsteling sleept zich twee lange maanden voort. Wanneer ten slotte een Mexicaanse ontzettingsmacht wordt verslagen door Forey’s tweede in bevel, generaal Bazaine, wordt verder verzet zinloos. De Mexicaanse bevelhebber, generaal Ortega, vernagelt zijn kanonnen, blaast zijn magazijnen op en geeft zich over.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Franse vrijwilliger Japy schrijft naar huis: “Het waren niet onze kanonskogels, noch onze kogels, noch onze loopgraven, noch onze moed (..) die die stad tot overgave dwongen. Het was honger; treurige honger. (…) ik ben nog steeds diep geraakt door de aanblik van 4000 uitgehongerde Mexicaanse soldaten”.

Na volledige en buitengewone volmacht te hebben gegeven aan Juárez, wordt het Mexicaanse Congres voor onbepaalde tijd opgeschort. Juárez vaardigt een proclamatie uit waarin hij aankondigt vastbesloten te zijn om de strijd voort te zetten, en waarin hij iedereen die collaboreert met de Fransen met de dood bedreigt. Dan trekt hij zich terug op San Luis de Potosi en laat Mexico-Stad aan de Fransen, die er hun glorieuze entrée maken op 10 juni 1863.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867
 

Maar dit is niet het einde van de oorlog. Het is het begin.

 

©2010, Marcel Wick

vorige pagina

volgende pagina

INHOUDSOPGAVE

 

Mexico – de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 – 1867 (2)

2 – DE FRANSEN SCHEPEN ZICH IN

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Louis-Napoléon Bonaparte, neef van Napoleon I door de grote man’s broer Joseph, had zijn Saint-Simonistische blik al lange tijd geleden op Centraal Amerika laten vallen. Mexico, rijk in natuurlijke grondstoffen, met een klimaat dat gunstig is voor velerlei gewassen, een bodem die propvol zit met mineralen en een ideale geografische ligging, was een land dat zijn fantasie prikkelde. Degene die controle had over dit land had niet alleen toegang tot al deze rijkdommen, maar zou ook de handel beheersen rond een toekomstig “kanaal van de twee oceanen”.
Maar eerst moest hij een doeltreffender bestuur vestigen dan dat van een Juárez. Alleen een stabiele regeringsvorm en directe banden met Europa zouden voldoende vertrouwen kunnen genereren om kapitaal en immigranten aan te trekken. De Mexicaanse emigrés waren het er roerend mee eens: na veertig jaren van republikeinse instabiliteit was het tijd voor een monarchie om de zaken over te nemen.
En de tijd leek nu rijp. Daar waren de Verenigde Staten, niet bij machte om in te grijpen vanwege hun Burgeroorlog; daar was een Mexicaanse regering die nauwelijks in staat zou zijn om serieus verzet te bieden; daar was de onvoorwaardelijke steun van de Kerk en de grootgrondbezitters. Door de liberale partij te vernietigen zou hij dit land van overvloed kunnen beheersen, Frankrijk tot de eerste economische macht in de wereld maken, en bovendien ook nog kunnen poseren als Strijder voor het Geloof, zoals hij in Syrië en Rome had gedaan.

“Het is ons belang dat de Verenigde Staten machtig en voorspoedig zullen zijn, maar het is in het geheel niet in ons belang dat ze de hele Golf van Mexico in hun greep zouden krijgen, vandaar de Antillen en Zuid Amerika zouden regeren, en zo de enige verspreider van producten van de Nieuwe Wereld zouden zijn.”

En dus stuurt Napoleon zijn zaakgelastigde, Dubois de Saligny, om te rapporteren over de mogelijkheden van een interventie. De boodschapper leert dat de conservatieven zijn verdreven, de Kerk bedreigd wordt door inbeslagname, dat de betaling van de buitenlandse schuld is uitgesteld en dat de Mexicaanse regering in het geheel niet van plan is om Europese zakenlieden te betalen of schadeloos te stellen voor geleverde goederen of voor verliezen die door de burgeroorlog veroorzaakt zijn. Het rapport is meer dan bevredigend. De keizer weet dat hij een solide excuus heeft voor een invasie, en dat hij zal worden bijgestaan door de twee andere belangrijke schuldeisers: Spanje en Engeland.

Op 31 oktober 1861 tekenen Groot-Brittannië, Spanje en Frankrijk de Conventie van Londen. Engeland vraagt niet méér dan de betaling van de schulden, maar Spanje en Frankrijk zijn het erover eens dat Juárez’ regime moet verdwijnen. Ze verschillen echter van mening over de kandidaat voor de toekomstige monarchie. In Madrid denkt koningin Isabella aan een Bourbon; in Parijs suggereert minister Thouvenel aartshertog Maximiliaan van Habsburg, een katholieke prins die favoriet is bij de paus.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Op 6 januari 1862 verschijnt een Europees flottielje voor de kust van Mexico. Een legertje van 2500 Fransen, 800 Engelsen en 6800 Spanjaarden, onder bevel van de indrukwekkende generaal Prim y Prats, markies van los Castillejos, ontscheept en bezet Vera Cruz. Ze hijsen hun vlaggen en vaardigen een proclamatie uit. En dan komt de hele zaak tot stilstand. De Mexicanen trekken zich simpelweg terug en laten de geallieerden achter, gevangen op het plateau, waar de gele koorts, de “vomito”, al snel de eerste slachtoffers maakt.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Wat nu gedaan? Prim, niet op zijn achterhoofd gevallen, begrijpt de enorme risico’s van een opmars naar Mexico-stad met een troepenmacht van niet meer dan 10.000 man. Hij stelt voor om te onderhandelen. En dan begint de alliantie uit elkaar te vallen. Het eerste wat ze doen was wat ze in Londen zouden hebben moeten doen: elke partij brengt zijn eisen naar voren, die in totaal niet minder dan 40 miljoen dollar belopen. Om nu zo’n bedrag te eisen van een bankroete regering waarvan de jaarlijkse inkomsten niet meer dan $ 10.000.000 bedragen is niet alleen onrealistisch: het is gênant. En dan, temidden van al die gêne, komt Dubois de Saligny op de proppen met de Jecker claim, waarmee nog eens $ 18.000.000 aan de eisen worden toegevoegd.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

De Engelse zaakgelastigde, Sir Charles Wyke, noemt de eis “beschamend”. Het wordt duidelijk dat de Fransen een eigen agenda volgen, en dat een overeenkomst met de Mexicaanse regering daar niet op staat. Te meer wanneer, samen met een Franse versterking van 4000 man, een groep Mexicaanse emigrés ontscheept, geleid door een man die we eerder hebben gezien: generaal Almonte, de ambassadeur van de verslagen conservatieve regering in Frankrijk. Hij verklaart dat hij de opdracht heeft om een monarchie te vestigen in Mexico ten gunste van een Oostenrijkse prins. Sir Charles vraagt hem in naam van welke regering hij dan wel spreekt? Zeker niet in die van hem, en ook niet in die van Spanje, zoals een al even verbijsterde generaal Prim bevestigt. Wanneer Almonte antwoordt dat hij het vertrouwen heeft van de Franse regering, en dat hij handelt op gezag van keizer Napoleon, is de breuk een feit. Op 9 april 1862 schepen de Engelsen en de Spanjaarden zich in, en zetten koers naar Europa.

Hoe de Fransen het zich hebben voorgesteld om het Mexicaanse leger te verslaan met hun kleine expeditiemacht gaat alle begrip te boven. Misschien hebben de emigrés ze ervan weten te overtuigen dat alleen de aanblik van een Frans uniform al voldoende zou zijn om de bevolking en masse te laten opstaan tegen Juárez? Of zou Napoleon, in plaats van naar de stem van het gezonde verstand, liever geluisterd hebben naar die van zijn nieuwe bevelhebber, die hem voorhield dat “dank zij de onvergelijkelijke superioriteit van het Franse ras, haar gevoel voor organisatie en discipline, gepaard aan haar morele standaard, kon hij, hij: generaal Lorencez, Zijne Keizerlijke Majesteit ervan verzekeren dat Hij meester is van Mexico” ? Hoe het ook zij, de Franse commandant, generaal Charles de Latrille, graaf van Lorencez, opent bij de eerste de beste aanleiding de vijandelijkheden en marcheert op naar Mexico-stad.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

 

 

©2010, Marcel Wick

vorige pagina

volgende pagina

INHOUDSOPGAVE

 

Mexico – de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 – 1867 (1/2)

1 – DE OORSPRONG (2)

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Wat volgde was een duister zaakje met een uitgifte van waardepapieren tegen een jaarlijkse rente van zes procent, gegarandeerd door het huis Jecker. Oudere obligaties konden omgezet worden in Jecker obligaties tegen betaling van 25 – 28 % voor deze “opwaardering”. Tegen de tijd dat de conservatieven waren verdreven en Jecker terug was in Europa, was de waarde van de papieren als bij toverslag gestegen tot het indrukwekkende totaal van $ 18.000.000. Dit zou de Franse regering het excuus geven voor de invasie van Mexico. Alles wat Miramón er ooit van zag was overigens niet meer dan een schamele $ 700.000.

 

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867
Ondertussen tekende deze meneer hier rechts, generaal Juan Nepomuceno Almonte, Miramón’s zaakgelastigde in Frankrijk, een verdrag met Spanje: het Mon-Almonte Verdrag. Het beloofde de Spanjaarden de betaling van de schulden in ruil voor economische hulp tegen de Mexicaanse liberale partij. Dit verdrag zou later de grondslag zijn voor de Spaanse claims tegen Mexico.

Op 17 november 1860 werd Miramón verpletterend verslagen door het Liberale leger en gedwongen te vluchten uit Mexico. Van Juárez, die opnieuw geïnstalleerd was in de hoofdstad, kon natuurlijk niet verwacht worden dat hij verdragen en contracten zou respecteren die afgesloten waren door de conservatieven om hun rebellie mee te financieren. Dus, logischerwijs, verklaarde hij ook het contract waaronder de Jecker obligaties waren uitgegeven nietig, waarmee hij niet alleen Jecker ruïneerde, maar ook zijn schuldeisers, waarvan een groot aantal Frans staatsburger was.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Kort daarop reisde Jecker af naar Frankrijk voor een gesprek met de hertog van Morny, halfbroer van Napoleon III en een invloedrijk man aan het Franse hof. De hertog, president van het Corps Législatif (de Wetgevende Vergadering), die er niet voor terugschrok om zijn positie te gebruiken om zijn financiële speculaties te ondersteunen, nam hem onder zijn hoede. In ruil voor een commissie van 30 % zou hij ervoor zorgen dat de claim werd ondersteund door de Franse ambassadeur in Mexico, Alphonse Dubois de Saligny.

Met ongebruikelijke snelheid werd Jecker genaturaliseerd, waarmee zijn belang Frans belang werd.

Ondertussen hadden vele conservatieven, na de uiteindelijke nederlaag van Miramón, hun toevlucht gezocht in Europa, voornamelijk in Rome en Parijs, waar ze vanuit het goud en pluche van hun vorstelijke paleizen moord en brand schreeuwden over de misdaden en wreedheden van de Juaristas. Ze vonden een gewillig gehoor in de keizerin, Eugénie.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

María Eugenia Ignacia Augustina de Palafox Portocarrero de Guzmán y Kirkpatrick, 18de markiezin van Ardales, 18de markiezin van Moya, 19de gravin van Teba, 10de gravin van Montijo en gravin van Ablitas, in Frankrijk beter bekend als Eugénie de Montijo, was niet alleen een van de pioniers van de nieuwe mode van de crinoline, maar ook een vurig katholiek. Het was haar droom om de standaard van het geloof stevig herplant te zien op Mexicaanse bodem.

 

 

 

 

 

En zo is het toneel klaar voor de opkomst van een van de hoofdrolspelers: Napoleon III, bij de genade Gods en de wil der natie Keizer der Fransen.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

 
vorige pagina

volgende pagina

INHOUDSOPGAVE

 

Mexico – de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 – 1867 (1/1)

1 – DE OORSPRONG

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Dit is Nueva España, een Spaanse kolonie sinds Hernán Cortés in 1521 zo grondig het rijk van de Azteken vernietigde. Ze werd geregeerd door een elite van adel en Katholieke geestelijkheid, die het grootste deel van de grond bezat en enorme privileges genoot. In 1810, toen de liberale denkbeelden van de tijd ook Mexico bereikten, klom dorpspastoor Miguel Hidalgo in de klokkentoren van zijn kerkje en luidde een bloedige onafhankelijkheidsoorlog in, die duurde tot 1821.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867Augustín de Iturbide was luitenant in het Spaanse leger aan het begin van de revolte. Hij klom, zoals die dingen gaan in tijden van reuring, snel op tot de rang van generaal. In 1820 koos hij de zijde van de rebellen en nam zijn loyale troepen met zich mee. Korte tijd later, in 1821, lukte het hem om de Spanjaarden te verdrijven. Hij was misschien een ferm soldaat, maar geen beste onderhandelaar: hij liet ze vertrekken met de waarde van hun grondbezit in harde valuta. In 1822, bij gebrek aan Europese koninklijke sollicitanten, werd hij tot constitutioneel keizer gekroond van een onafhankelijke maar bankroete natie. Toen hij op zijn beurt werd afgezet in 1823 werd Mexico een republiek, en een lange reeks revoluties volgde, voornamelijk te wijten aan de vijandschap van twee partijen: de conservatieven, waarin de Kerk en de grootgrondbezitters waren verenigd, en de liberalen.

 

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

De man links is president Santa Anna. Toen hij in functie was brak er een oorlog uit met de Verenigde Staten. Mexico verloor, en daarmee, door het Verdrag van Guadalupe Hidalgo, meer dan de helft van haar grondgebied. Dit is een van de redenen voor de heftige weerstand die de mogelijkheid van de vestiging van een sterk Mexicaans keizerrijk zou wekken in de Verenigde staten. Zoals generaal Grant schreef, in zijn brief van 1 september 1865 aan president Johnson: “Iedereen is het erover eens dat, behalve een loslaten van de lang verkondigde Monroe doctrine, non-interventie in Mexicaanse zaken zal leiden tot een kostbare en bloedige oorlog daarna of een afstand van grondgebied dat nu in ons bezit is.”

 

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Hier is een andere president: Ignacio Comonfort. Hij was president toen een Constitutionele Vergadering, bijeengekomen in 1857, aan het werk ging om een einde aan de macht en de privileges van de conservatieve kerkpartij te maken. De raakste klap was de nationalisatie van kerkelijk bezit ter waarde van 200 miljoen dollar (dat nu, gemeten naar bruto nationaal product, bijna 700 miljard zou bedragen). Onmiddellijk pleegde een groep van conservatieve generaals een coup. Anti-constitutionele machten geleid door Felix Zuloaga namen bezit van de hoofdstad en de zwakke Comonfort schoof de constitutie aan de kant die hij zojuist plechtig gezworen had te zullen verdedigen. Daarna veranderde hij weer van gedachten en kon, na zo het vertrouwen en de steun van beide partijen te hebben verloren, niets anders meer doen dan zijn ontslag indienen.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Dit is Benito Juárez, de president van het Hooggerechtshof aan wie, volgens de grondwet, het ambt van president van de republiek zou toevallen bij afwezigheid of onmacht van de verkozen persoon. Terwijl de kerkpartij het nationale paleis in Mexico-Stad in bezit nam en generaal Zuloaga tot president uitriep, vestigde hij de grondwettige regering in het 350 km. noordelijker gelegen Guanajuato.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Zuloaga werd al snel vervangen door deze figuur: generaal Miguel Miramón. Nou zou het logisch zijn om te veronderstellen dat de rebellie waarmee de kerkpartij Miramón aan de macht had geholpen ondersteund zou worden met de rijkdom die diezelfde partij probeerde te beschermen. Niets daarvan. Toen de gebruikelijke praktijken van afpersing en diefstal (bedreven door beide partijen!) niet meer toereikend waren om de oorlog vol te houden deed Miramón, niet gehinderd door scrupules of angst voor de consequenties, twee ongelooflijk onbezonnen dingen: ten eerste liet hij zijn mannen inbreken in het huis van de Britse legatie om daar £ 152,000 sterling te stelen, bezit van Engelse aandeelhouders. Het tweede zou nog noodlottiger blijken: hij ging in zee met ene Jean-Baptiste Jecker, een Zwitserse bankier van twijfelachtige reputatie.

 

 

©2010, Marcel Wick

volgende pagina

INHOUDSOPGAVE

 

Mexico – de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 – 1867 (inhoud)

Mexico – de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 – 1867

Op 6 januari 1862 landde een Europese expeditiemacht bij Vera Cruz in een poging om de Mexicaanse regering te dwingen haar schulden te betalen. Het was het begin van een ongelukkig avontuur dat bekend is geworden als de “Franse interventie”: een poging van Napoleon III om de economie van Centraal Amerika onder controle te krijgen. Daartoe moest in Mexico een stabiele regering naar Europees voorbeeld gevestigd worden.  Hoofd van die nieuwe staat werd Ferdinand Maximiliaan van Habsburg, broer van de Oostenrijkse keizer Frans Jozef I, die als keizer Maximiliano I kortstondig heerste over dit fatale “Tweede Mexicaanse Keizerrijk”.
 

INHOUDSOPGAVE

1 – de oorsprong
2 – de Fransen schepen zich in
3 – oorlog
4 – een keizerrijk in de maak
5 – les archidupes
6 – een blijde intocht
7 – ontnuchtering
8 – ontgoocheling
9 – ontluistering
10 – het einde
11 – epiloog

 

bronnen:

  • Z.H. Paus Pius IX: Quanta Cura. Rome, 1864.
  • The Mexican Question: Messages of the President of the United States to Congress, with accompanying Documents relating to Mexican Affairs, 1862-1866. The North American Review, July 1866.
  • United States War dept.: The War of the Rebellion: a Compilation of the Official Records of the Union and Confederate Armies. Washington, 1880-1901.
  • Sarah Y. Stevenson: A woman’s reminiscences of Mexico during the French intervention. New York, 1898.
  • Pierre de la Gorce: L’Histoire du Second Empire. Paris, 1894-1906.
  • Pierre Renouvin: Histoire des Relations Internationales. Paris, 1954.
  • Pierre Labracherie: Napoléon III et son temps. Paris, 1967.
  • Pierre Miquel: Le Second Empire. Paris, 1992.
  • Janine Lambotte: Charlotte & Maximilien: l’Empire des Archidupes. Bruxelles, 1993.
  • Edwin C. Fishel: A Cable from Napoleon. CIA Historical Review Program, 1993.
  • Mia Kerckvoorde: Charlotte, La Passion et la Fatalité. Bruxelles, 2001

 

Mexico – de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 – 1867