Mexico – de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 – 1867 (5/2)

5 – LES ARCHIDUPES (2)

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Gedwongen teruggetrokken in hun schitterende kasteel van Miramar bij Triëste, zakte het paar nu weg in een periode van verveling en vervreemding. Niemand meer die op hun vriendelijke woorden of beminnelijke hoofdknikken wachtte; geen toejuichingen meer; geen diners meer; geen gala’s meer om voor te zitten. Terwijl Maximiliaan afleiding zocht in Wenen, tussen vreemde lakens, en zelfs voor lange tijd op reis ging naar Brazilië, keek Charlotte treurig uit over de Middellandse zee en schreef lange brieven aan haar familie, waarin ze er zorgvuldig voor waakte te schrijven over haar huwelijksproblemen. Toen Maximiliaan uiteindelijk thuiskwam besmette hij zijn vrouw (waarschijnlijk) met een geslachtsziekte, wat de reden zou kunnen zijn dat het paar nooit kinderen kreeg. In ieder geval, zeker is dat ze vanaf dat moment in aparte kamers sliepen.

Het was tijdens deze periode dat Gutierrez de Estrada, met de zegen van Napoleon, naar Wenen ging om uit te vinden hoe Frans-Jozef dacht over een Habsburg op de Mexicaanse troon. De Oostenrijkse keizer koesterde begrijpelijkerwijs geen amicale gevoelens voor zijn Franse collega en geloofde niet in het project: “Om een troon aan te bieden aan Max, die zo zwak van karakter is en onmachtig om te regeren, is het bewijs dat deze troon niets meer is dan een kwaadaardige grap”. Toch, omdat Estrada een behoorlijk antwoord gegeven moest worden, werd minister van buitenlandse zaken graaf Rechberg naar Miramar gestuurd om met Maximiliaan te praten over dit utopische plan. De minister dacht dat het niet meer dan een formaliteit zou zijn. Niemand bij zijn volle verstand zou zo’n paradijs toch willen achterlaten om naar een land te gaan waar staatsgrepen en standrechtelijke executies de nationale sport waren?

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Max dus wel. Hier zat hij: 30 jaar oud, met geen vooruitzicht op een functie van enige betekenis, zich rot vervelend in zijn kasteel aan de waterkant. Zijn onderkoningschap was in schande beëindigd; zijn commando als vice-admiraal van de Oostenrijkse marine was hem afgenomen; zijn trots gekrenkt door zijn oudere broer. En nu de genoegdoening, dat diezelfde broer moest toegeven dat hij zo’n hoge positie waardig was. De trots dat men aan hèm gedacht had om de teugels van een keizerrijk ter hand te nemen, en daarbij zijn enthousiasme voor de Nieuwe Wereld sinds hij in Brazilië het avontuur van een nieuwe kolonisatie had meegemaakt. Maar bovenal was daar Charlotte: zeer intelligent, zeer ambitieus, en zeer, zeer teleurgesteld…

 

Nu volgde een periode van overdenken, afwegen, raadplegen. Brieven vol advies en waaarschuwingen uit Brussel; beloftes en verzekeringen uit Parijs; waarschuwingen uit Wenen. Ondertussen werd het 1862, en hadden de Fransen Mexico-stad ingenomen. En toen werd het oktober en kwam Estrada met zijn Mexicaanse Commissie om formeel de kroon aan te bieden, die Max, zoals we gezien hebben, weigerde. Napoleon, die zich ongemakkelijk begon te voelen met al dat getwijfel en getreuzel, besloot dat het tijd werd om spijkers met koppen te slaan en nodigde het Aartshertogelijk paar uit om naar Parijs te komen.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867
Schoonpapa Leopold rook onraad: “Wees voorzichtig, mijn zoon: de keizer heeft maar één wens: zijn troepen terugtrekken uit Mexico. Als de zaak verkeerd gaat, zal hij zijn handen ervan af trekken. Je moet daarom een document eisen waarin gespecificeerd wordt in welke stappen de Franse troepen zullen worden teruggetrokken (…). Vraag ook geld: zonder een lening, in jouw plaats, zou ik niet gaan. Wees voorzichtig om niet de kastanjes uit het vuur te halen voor de keizer!” en: “De sluwe vos! Hij zal gehakt maken van mijn arme kinderen!”

Max eiste de lening. Napoleon schreef terug dat alles geregeld zou worden tijdens het bezoek, maar vergat erbij te vermelden dat hij van zins was om de zaak over te laten aan de bankiers, die met alle plezier bereid waren om te helpen: tegen een monsterlijke rente. Napoleon’s hovelingen doopten Max prompt “l’Archidupe”: “de aartsgedupeerde”. De keizer zelf deed er nog een schepje bovenop: “In zijn plaats zou ik weigeren om te tekenen… maar je zult zien dat hij het doet!”

Een paar uur voor het paar naar Parijs zou afreizen werd er nòg een brief bezorgd. Max was verbijsterd: Frans-Jozef eiste dat hij afstand zou doen van al zijn rechten in Oostenrijk als hij de Mexicaanse troon zou aanvaarden.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

Het hartelijke welkom in Parijs verdrong deze schok al snel naar de achtergrond. Als gelijken behandeld door Napoleon en Eugénie gingen ze van banket naar diner, van gala naar theater: kosten noch moeite werden gespaard om het jonge paar te strikken. Zoals Napoleon’s neef, prins Napoléon Joseph (in familiekring beter bekend als Plon-plon) opmerkte: “Wanneer de keizer begint met zand in de ogen te strooien, is hij onverslaanbaar”.

Uiteindelijk, verblind door het spektakel dat dit meest glamourrijke van alle hoven op poten had gezet, was Max rijp voor de slachtbank. De onderhandelingen begonnen, en na eindeloos aarzelen tekende Maximiliaan, op het allerlaatste moment (15 minuten voor vertrek!), een document dat zijn toekomstige keizerrijk opzadelde met een schuld van 270 miljoen goudfrank, plus de rente, plus de Jecker claim, plus de “onkosten” gemaakt door de Franse strijdmacht. Kort en goed: Mexico mocht de rekening betalen voor het totaal van Napoleon’s ambities sinds 1861.

Op 9 april 1864 kwam keizer Frans-Jozef naar Miramar met een gevolg van zeven aartshertogen, drie kanseliers, verscheidene ministers en een indrukwekkend aantal generaals. Diezelfde avond vertrok hij weer met een door Max ondertekent document: “Zijne Keizerlijke Hoogheid Ferdinand-Maximiliaan doet voor zijn verheven persoon en voor al zijn nakomelingen afstand van al zijn rechten op de opvolging in het Keizerrijk Oostenrijk (…) voor zolang er een van de aartshertogen overblijft, of hun afstammelingen, zelfs tot in de verst verwijderde graad.”

De oude koning Leopold nam zich geen blad voor de mond: “Max is gedupeerd, en misschien hadden ze twee dingen in gedachten: om hem afstand te laten doen en om tezelfdertijd van hem verlost te zijn.” Hij voegt eraan toe: “De handelwijze van de keizer van Oostenrijk is oneervol.”

De volgende dag, 10 april 1864, biedt de Mexicaanse Commissie de kroon voor de tweede keer aan. De aartshertogen leggen een eed af; de Mexicaanse vlag wordt gehesen op het kasteel; saluutschoten worden afgevuurd. Terwijl er nauwelijks een Mexicaan weet van heeft, is Europa getuige van de geboorte van het Katholieke Keizerrijk Mexico.

Mexico - de Franse Interventie en het 2de keizerrijk, 1862 - 1867

En nu kunnen we het Keizerlijke Paar aan boord laten stappen van hun schip, en koers laten zetten naar het land van Montezuma.

©2010, Marcel Wick

vorige pagina

volgende pagina

INHOUDSOPGAVE